Data-donderdag: Data, de ideale idealenvervanger

Posted · Add Comment
Data, de ideale idealenvervanger

10 Maart jl. hield de VNG, samen met een aantal partners, het congres ‘Doen wat werkt in het sociaal domein’ in Zwolle. Het was een dinsdag, daags nadat Mark Rutte ons had opgeroepen ‘geen handen te geven’ en te ‘niezen in de ellekom’. Ik weet nog dat we er allemaal een beetje lacherig over deden. Maar wat voelt dat al als lang geleden. Wellicht was het ook één van de laatste congressen in het land. Vanaf donderdag 12 maart namen de maatregelen in rap tempo toe.

Hans Boutellier was als spreker gevraagd om het programma op 10 maart kleur bij te zetten. Met veel sjeu en overtuiging hield hij een pleidooi voor samenwerking tussen wetenschap en praktijk. Daarbij bracht hij naar voren dat het werken op basis van data een steeds prominentere plaats inneemt; ook in het sociaal domein. Sterker nog, het belang van data als basis voor besluitvorming is onontkoombaar. Het is niet meer weg te denken als fundament onder de bestuurlijke besluitvorming. Gedurende de dag werd dit standpunt door meerdere sprekers ondersteund.

En ze hebben gelijk. Daar hoef je niet voor gestudeerd te hebben. Alle maatregelen rondom Corona worden permanent onderbouwd met data en grafieken. Data lijken definitief hun plek gevonden te hebben bij de bestuurders van ons land en ze hebben niet de intentie die prominente positie op te geven. Wekelijks, dagelijks legitimeren onze ministers hun beslissingen door een beroep op te doen wat de data hun vertellen.

Een hecht koppel

In 2019 is het boek ‘Het seculiere experiment‘. Over westerse waarden in radicale tijden’ van Hans Boutellier verschenen. In dit boek houdt Hans een warm pleidooi voor het gebruik van data in de sociale wetenschappen en – impliciet – het gebruik van wetenschappelijke data in het sociale discours. Wetenschap en data vormen een hecht koppel; ze kunnen niet zonder elkaar.

In het beeld van Boutellier hoeft wetenschap niet alleen op het ontdekken van nieuwe dingen gericht te zijn. Dat is wellicht een beetje klassiek beeld van de wetenschapper als uitvinder, als ontdekker, als baanbreker. Wetenshap heeft ook een ondersteunende functie. Die is vooral aan de orde binnen de sociale wetenschappen.

‘Zijn’ en ‘kunnen zijn’

Waar bijvoorbeeld natuurwetenschappen zich richten op het ‘zijn’ van dingen of hoe dingen ‘zullen zijn’ en dat proberen te onderbouwen, bieden de sociale wetenschappen juist denkramen voor hoe het zou ‘kunnen zijn’, een zicht op wat mogelijk is.

Kennisleveranciers op sociaal terrein, zoals CBS en SCP leveren een schat aan gegevens. Hiermee ondersteunen ze beleidsmatige positiebepaling, door zo feitelijk mogelijk te rapporteren over het recente verleden, om dat te gebruiken voor het beleid van de toekomst. Het gaat nooit over het nu!

Data als hart van de ‘Pragmacratie’

‘We leven in een ‘pragmacratie’, aldus Bouttelier op het congres op 10 maart, ‘een democratisch systeem dat zijn politieke ambitie laat bepalen door de werkzaamheid van producten en diensten’. De pragmatische vraag domineert: ‘Doen wat werkt’, de titel van het congres.

Met het verminderen van ideologieën als basis voor politieke keuzen, neemt het belang van wetenschappelijke data verder toe. Als een politieke keuze wetenschappelijk is onderbouwd, dan valt er immers niet zo veel meer tegen in te brengen. Om hierin de keuzes te onderbouwen zij data-driven beleid en evidence-based interventies de standaard fundamenten geworden.

Dit geldt niet alleen in tijden van Corona. De Corona-crisis maakt heel expliciet wat het belang van data is voor de politieke besluitvorming op dit moment. Wat biedt het Kabinet houvast? Wat biedt legitimering voor hun besluiten? Het zijn de data!

Die cruciale plek in het politieke proces geven ze niet zo maar weer op. Corona gaat voorbij (later of nog later), maar data ‘are here to stay’.

Verder praten over dit onderwerp? Neem contact op met Rob. Hij is bereikbaar via rob@jblorenz.nl of op nummer 06 51335324

Om meer over data binnen jb Lorenz te lezen, klik je hier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *