In beton gegoten regels

Posted · Add Comment
in beton gegoten

Ik weet zeker dat ik gelijk heb.
Dat er twijfel moet bestaan.
Altijd zeker is het kwaad.
En daar twijfel ik niet aan
(Lebbis, 2007)

We willen graag zekerheid, veiligheid voor kwetsbare mensen zoals Nina. We houden graag vast aan wat is besloten, geregeld, besproken, beschreven, veilig in beton gegoten dan hoeven we nergens meer aan te twijfelen. Regels kunnen helpen, maar als we niet kunnen voelen en begrijpen waarom ze helpen, dan gaat het mis. Ik ben er zeker van dat dát is wat ons remt om de juiste keuze te maken en te ontdekken hoe we het goede doen. Onszelf en elkaar uitdagen met alle twijfel en onzekerheid die daarbij hoort durven we niet, uit angst, in onze kwetsbaarheid om verantwoordelijk te worden gesteld voor de gevolgen van de genomen risico’s.

Vanuit persoonlijke en professionele ervaring heb ik gezien en geleerd dat één ding zeker is:

In beton gegoten regels brengen ons niet waar we willen zijn!

Afgelopen weken is het me opnieuw duidelijk geworden, mijn verhouding met mijn moeder. Ze is ruim boven de 70 en zoals veel ouderen in onze samenleving, behoorlijk eigenwijs. Alles heeft ze gelezen en gehoord over de maatregel rond het Covid virus, nu weet ze ‘heus wel’ wat kan en wat niet, en zegt: ‘ik ga toch niet thuis zitten verpieteren’.

Ze fietst elke dag, want ‘daar blijf je gezond bij’, ze woont alleen, nou ja, met een jonge vrouw ‘op kamers, maar die werkt veel’ haar zus woont een paar straten verderop en de kerk is haar leven. Tegen beter weten in zegt ze tegen geloofsgenoten dat haar kinderen niet meer naar de kerk gaan, maar echt nog wel geloven. Ik woon niet in de buurt, mijn broer en zussen ook niet. Wanneer in de persconferentie de boodschap komt dat er één of twee vaste bezoekers worden toegestaan bij alleenwonende ouderen blijkt dat ze die grens van twee al is gepasseerd en de keuze niet haar kinderen betreft. Niet zo heel verwonderlijk, andersom is het nu niet anders. Het wordt er wel scherp van, misschien is dit voor jou als lezer pijnlijk, voor mij is het helder. Helderheid en duidelijkheid is misschien wel waar veel mensen belang bij hebben.

Wanneer we de regels kennen, als de richting wordt gegeven, de keuze is gemaakt, dan kunnen we dát pad opgaan en worden we ongetwijfeld door de regels gesterkt in het bepalen van wat goed en fout is.

Inmiddels heb ik van heel veel lieve, mooie en slimme mensen geleerd dat nadenken fijn en soms vermoeiend is, voelen verwarrend en mooi, vragenstellen verbinding brengt of afstand en dat verdriet en pijn delen de gestolde massa vloeibaar maakt.

Misschien komt het door mijn persoonlijke ervaringen dat ik zo ontzettend last heb van in beton gegoten meningen en vastgelegde regels. Ik heb genoeg respect voor regels gehouden om te zien dat ze kunnen helpen. Maar ik wil graag altijd kunnen zien en begrijpen dat ze ook echt helpen. Wanneer er regels en vastgesteld beleid is wil ik graag weten waar ze voor zijn en of ze echt een antwoord geven op de oorspronkelijke vraag. In mijn 35 jaar ervaring in jeugdzorg, zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, mensen met niet aangeboren hersenletsel, minderjarige vluchtelingen en dakloze jongeren kom ik steeds hetzelfde tegen; in beton gegoten regels geven veel te vaak geen antwoord op de vraag van degene die de vraag stelde.

Ik geloof

In mensen, in mogelijkheden, in oplossend vermogen.
Wanneer we mogen denken, vergissen, missen, twijfelen, verdriet hebben, pijn voelen en echt durven ervaren, dan …. dan kunnen we succes hebben, huilen, bang zijn, dansen, miskleunen, lachen, boos zijn, liefhebben, vergissen en ontdekken.

Nina

Ze is een jonge vrouw en woont met begeleiding in het midden van het land. Ze is ‘licht verstandelijk beperkt’ maar zeker niet emotioneel beperkt, juist niet, durf ik te stellen. Ze voelt haarfijn aan hoe mensen om haar heen zich voelen, zij is écht. Professionals in deze zorg zeggen steeds weer: ‘Het is zo waardevol te werken met mensen die zo écht zijn, vaak voelen ze mijn onzekerheid en reageren daarop met hun gedrag. Soms troostend, soms boos, dat laatste wanneer ik het probeer te verbergen.’ Volwassen worden is risico’s nemen, keuzes maken. Soms vergissen, vallen en weer opstaan. Maar als je volgens de DSM een beperking hebt zijn er anderen die over jou mogen, moeten beslissen. Zo zijn de regels. Want met een beperking loop je toch meer risico? Nu zij (voor de wet) volwassen is moet iemand de beslissingen nemen, maar haar ouders zijn gescheiden en hebben doorlopend ruzie over haar. Niet over wat ze doet, maar over de beslissingen omtrent haar zorg. Waar kan ze het beste wonen? Bij wie in de buurt? De ene woont in het noorden, de ander in het zuiden. Welke instelling is het beste voor haar? Welke vrijheden zijn acceptabel? Welke risico’s mag ze lopen? Leren we haar ook twijfelen?

De rechter besluit dat er een bewindvoerder én een mentor voor haar komt. Iemand waar ze haar vragen kan stellen, haar duidelijkheid geeft, belangrijke beslissingen mét of voor haar maakt, met haar mee kan denken en haar kan helpen uitvinden wat ze écht wil. Drie jaar later is de verstandhouding tussen de ouders moeizaam, maar als het over Nina gaat zijn ze het eens: ze mag risico’s lopen. Zij kan bij beide advies halen en daarna zelf aangeven wat ze wil, haar eigen keuze maken. Ze woont op de plek waar ze wil zijn, ze weet wat ze financieel kan en over stukjes daarvan kan ze zelf beslissen. Ze ontwikkelt zich tot een jonge vrouw die de wereld een beetje beter is gaan begrijpen. Ze wil nu zelf haar keuzes maken, haar eigen risico’s nemen en niet steeds de mentor om akkoord vragen.

Maarrr… wat als, het misgaat, de verkeerde zorgprofessional misbruik maakt van haar beperking, ze in handen valt van een fout vriendje? Wie is dan verantwoordelijk? Wat als ze het niet meer weet?

De mentor legt uit en geeft haar aan dat ze zelf bij de rechter kan vragen om ontheffing van het mentorschap. Dat doet ze en de rechter geeft haar het vertrouwen terug, mét alle twijfels en risico’s van dien. Het is háár leven en ze leeft het écht en voluit.

Dit blog is geschreven door Janneke.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *