De termijn van terug naar normaal

Posted · Add Comment
De termijn van terug naar normaal

Hoeveel is nodig om te vergeten? Hoeveel is nodig om voorwaarts te willen? Hoeveel is nodig om afwachten om te laten slaan in het vorm geven aan een ‘nieuw normaal’?

Na aandringen van een vriendin heb ik dit weekend toch maar het boek De pest van Albert Camus herlezen. Hoewel eerder zelf overwogen, had ik tot nu resoluut besloten het boek niet nog een keer te lezen, vooral ingegeven door de hype die dit boek nu heeft vanwege het corona-virus. Maar goed, dit weekend ging ik overstag en ik ben blij dat ik het gedaan heb.

Het boek lezen in tijden van corona geeft inderdaad een compleet andere beleving dan bijv. 20 jaar geleden, toen ik het voor het eerst las. De onwezenlijke, fictieve sfeer van toen heeft plaats gemaakt voor het constant vergelijken met wat er nu in onze samenleving gebeurt.

Camus weer actueel

Ik zet je op het verkeerde been als je nu verwacht een reflectie op het boek te krijgen. Het boek is een haakje. Dat haakje zit in een beschrijving die Camus geeft van de mensen in de stad Oran (waar het verhaal zich afspeelt) en hun houding in de eerste weken dat de pest in de stad rondwaart. Camus schetst een beeld dat de bewoners, ondanks de gepresenteerde cijfers en ongewone taferelen, moeite hadden om te beseffen wat hen overkwam.

Ondanks gemeenschappelijke gevoelens als angst, waren de meeste mensen vooral gevoelig voor het verstoren van hun gewoontes en hun, door de maatregelen, aangetaste belangen. In velen leefde gewoonweg de hoop dat de epidemie een halt zou worden toegeroepen en dat zij en de hunnen gespaard zouden blijven. ‘Omdat ze bang waren maar niet wanhopig, zagen ze de pest nog niet als hun eigenlijke levensvorm en waren ze het bestaan dat ze vóór de epidemie hadden kunnen leiden, nog niet vergeten. Kortom, ze wachten af’ (p.110).

Hoewel in Nederland de maatregelen net drie weken onderweg zijn, zien we overal op de wereld een enorme toename van geïnfecteerde mensen die aan het Corona-virus overlijden. Ja, de maatregelen in ons land zijn net met drie weken verlengd tot eind april, maar Rutte gaf al de waarschuwing dat verdere verlenging waarschijnlijk is (waarom we steeds met de eenheid drie werken, is een ander verhaal en ook boeiend; in het overbrengen van een boodschap is drie een magisch getal).

Ook de landen om ons heen verlengen de maatregelen. Steeds meer dringt het besef door dat het lang gaat duren voordat het weer normaal wordt. Maar wordt het ooit weer normaal? Of komt er een nieuw normaal?

Stapje-voor-stapje terug

Vanochtend viel mijn oog op een artikel van de Duitse Tagesschau dat kopte ‘Alleen stapsgewijze terugkeer naar normaal’. In het artikel komt naar voren dat de Europese Ethiekraad (blijkt er te zijn) zich gebogen heeft over de vraag hoe we weer terug kunnen naar ons normale leven.

De belangrijkste conclusie is dat terugkeer alleen stapje-voor-stapje kan. Stapjes dienen zich daarbij te richten op 1) te onderscheiden branches, 2) te onderscheiden groepen mensen en 3) (daar is ie weer) te onderscheiden regio’s.

Vier criteria

Het nemen van beslissingen over de stappen laat de Ethiekraad natuurlijk aan de politiek. Ze geven de politici echter wel een afwegingskader mee waarlangs de besluiten genomen kunnen worden. Deze zijn:

1) in welke branches is het gevaar op besmetting hoog, in welke laag? In de branches waar de kans op besmetting laag is, kan men eerder weer open.
2) Voor wie is besmetting bijzonder gevaarlijk en het ziek worden heel zwaar?
3) Welke branches zijn voor de samenleving bijzonder belangrijk? Hierbij hebben scholen een ander belang dan bijvoorbeeld nachtclubs.
4) Hoe goed laten de beschermingsmaatregelen zich omzetten in het dagelijks functioneren? Kan het houden van afstand makkelijk ingericht worden, kunnen we op het werk mondkapjes dragen?

Daarnaast vraagt de Ethiekraad bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen die door de genomen maatregelen extra in de verdrukking komen (bijvoorbeeld: kinderen in kwetsbare gezinnen, mensen met psychiatrische problematiek, etc.)

Termijn ongewis

Verder stelt de Ethiekraad dat het goede moment om maatregelen te versoepelen, een beslissing van de politiek is. Er is op dit moment geen zicht op wanneer en welke maatregelen versoepeld kunnen worden: ‘Het is een kwestie van volhouden en uithouden, en accepteren dat we geen routeplan kunnen maken voor bijvoorbeeld het komende half jaar’. De politiek wordt daarbij opgeroepen om op de gegeven criteria in de komende tijd data te verzamelen, zodat op termijn (half jaar of langer) gefundeerd besluiten genomen kunnen worden.

Wat valt me op?

Er vallen me drie (daar is ie weer) dingen op.

Ten eerste heeft de Ethiekraad blijkbaar het beeld dat we als samenleving terug kunnen naar onze normale manier van leven, net als de inwoners van Oran. Of hierbij ‘normaal’ bedoeld wordt als ‘zoals we gewend waren’ of als ‘zonder voorgeschreven maatregelen’ blijft vooralsnog in het midden.

Ten tweede hanteert de Ethiekraad een termijn van een half jaar en laat dat zelf ongewis. Dit verhoudt zich anders dan de 3 weken die we er nu steeds bij krijgen. Ik vraag me af wat het met de collectieve psyche doet als we in plaats van een horizon van steeds weken opeens geconfronteerd zouden worden met ‘de komende zes maanden!’.

Ten derde herleid ik uit het vierde criterium dat maatregelen versoepeld kunnen worden waar het in het werk mogelijk is om 1) elkaar geen handen meer te geven, 2) anderhalve meter afstand te houden en 3) mondkapjes en beschermende handschoenen te dragen.

Toen alles anders wordt

Het is met name het vierde criterium die de teruggang naar ‘normaal’ (in de zin van ‘zonder dwingende maatregelen’) laat vervloeien met de gewenning van het gedrag dat we hebben; gedrag dat transformeert van ‘moeten’, via ‘kunnen’ naar ‘willen’. Dit zeker gezien de termijn waarin dit nieuwe gedrag tijd krijgt om in te slijten tot een ‘nieuw normaal’.

In de samenleving gaat al rond dat de Corona-crisis een cesuur is, een breuk, een verandering van tijdperk. We verwachten al dat we in de nabije toekomst terug kunnen kijken op ‘de tijd voor corona’ en ‘de tijd na corona’.

Even terug naar de inwoners van Oran (waar het verhaal zich afspeelt) die het bestaan in de periode vóór de epidemie nog niet waren vergeten en dus gingen afwachten. Hoeveel is nodig om te vergeten? Hoeveel is nodig om voorwaarts te willen? Hoeveel is nodig om afwachten om te laten slaan in het vorm geven aan een ‘nieuw normaal’?

Nu weet je hoe ik naar deze thematiek kijk. Ik lees graag jouw perspectief!

Bekijk hier de toelichting van het advies van de Europese Ethiekraad.

Meer informatie over de Europese Ethiekraad is hier te vinden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *